В.П.Уваров аатынан Майатааҕы оҕо успуордун оскуолатын 50 сыла
1974 сыллаахха Майа орто оскуолатыгар ахсыс кылааска үөрэнэ сырыттахпына, биһиэхэ физкултуура саҥа учуутала кэлбитэ. Үрдүк уҥуохтаах, көбүс-көнөтүк тутта сылдьар уола хаан киһи барыбыт болҕомтотун тардыбыта. “Тустуук, успуорт маастара үһү”, ‒ диэн иһиллибитэ. Оччолорго оройуон үрдүнэн оннук ааттаах-суоллаах киһи тарбахха баттанара. Кини ити иннинэ Белоруссияҕа физкултуурунай институту бүтэрэн баран аармыйаҕа сулууспалаан кэлбит этэ.
Эдэр учуутал Василий Петрович Уваров үлэтин эрчимнээхтик саҕалаабыта. Тустуу сиэксийэтин арыйан оҕолору дьарыктаан барбыта. Бииртэн биир күрэхтэһиини тэрийэрэ, ыытар уруоктарыгар уолаттарга көҥүл тустууну үөрэтиини киллэрбитэ. Ону сэргэ бэйэтэ оройуоммут чиэһин көмүскээн араас таһымнаах күөн күрэстэргэ ситиһиилээхтик кыттара.
1976 с. күһүнүгэр Майаҕа успуорт оскуолата аһылынна, Василий Петровичпыт онно үлэлии көстө. Дьэ ол үйэ аҥаара анараа өттүнээҕи кэмнэри санааммыт, Арассыыйа физическэй култууратын уонна успуордун үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх тириэньэрэ В.П. Уваровы кытта кэпсэтэбит.
Оҕо аймахха успуорт кыһата хайдах тэриллибитэй?
‒ Василий Петрович, Майаҕа успуорт оскуолатын арыйар туһунан санаа хайдах үөскээбитэй? Эн тус бэйэҥ баҕа санааҥ этэ дуу эбэтэр элбэх киһи толкуйун түмүгэ буолбута дуу?
‒ Ити санааны оччотооҕу “Урожай” успуорт уопсастыбатын (ДСО) Саха сиринээҕи сэбиэтин салайааччыта Анатолий Стручков көтөхпүтэ. Кини этиитин оройуон салалтата өйөөн, бу былаан түргэнник олоххо киирбитэ. Арай биир күн миигин оройкуом бастакы сэкирэтээрэ И.Г. Тимофеев ыҥыран ылан ити бырайыак туһунан кэпсээтэ, ол кэннэ: “Бу саҥа оскуоланы эн салайан, тэрийэн үлэлэтиэхтээххин. Бука бары санаабыт биир – икки сыл устата бэйэҕин үлэлээн да, тустан даҕаны көрдөрдүҥ, онон эйигин аныыбыт”, ‒ диэтэ. “Оттон мин учууталлыы сылдьабын ээ”, ‒ диэн саарбахтаатым, онуоха: “Ити быһаарыллыбыт боппуруос. Чэ, Василий Петрович, үчүгэйдик үлэлээ”, ‒ диэн баран илиитин биэрдэ, онон кэпсэтиибит бүттэ. Сэтинньи 1 күнүгэр миигин дириэктэринэн итиэннэ тириэньэринэн аныыр туһунан Саха сиринээҕи “Урожай” бирикээһэ тахсыбыта.
‒ Үлэ саҕаланыыта, үп-харчы кэлиитэ, материальнай базаҕыт тэриллиитэ хайдах этэй?
‒ Оройуон салалтата Майа килбэйэр киинигэр сабыс-саҥа тутуллубут успуорт сааланы анаабыта. Үбүлээһинин толору “Урожай” сүкпүтэ, онон наадалаах усулуобуйа барыта кэмигэр быһаарыллан иһэрэ. Икки тустуу көбүөрэ кэлбитэ. Орто оскуола иһинэн 40 миэстэлээх интэринээт баара. Ону Иван Гаврильевичка киирэммин: “Бу дьиэни толору биһиэхэ биэриҥ, тустуук оҕолору араас оройуоннартан ыҥыран олордон дьарыктыахпыт этэ”, ‒ диэн туруорустум. Онуоха тута сөбүлэһэн интэринээти успуорт оскуолатыгар сыһыардылар. Ол түмүгэр өрөспүүбүлүкэ араас муннуктарыттан дьоҕурдаах уолаттары мунньан олордубуппут, дьарыктаан барбыппыт. Кинилэр бары саҥа таас оскуолаҕа үөрэнэллэрэ. Өрөспүүбүлүкэ таһымнаах “ДЮСШ” буолбуппут. Мин икки ыстаакка үлэлиирим, Майаҕа иккис тириэньэринэн Иннокентий Колосов киирбитэ, Хорообукка ‒ Михаил Кожуров. Үлэбит дьэ ситинник саҕаламмыта.
Бастакы сылларга биир сүрүн тирэхпитинэн оройуон оскуолаларын физруктара буолбуттара. Үөрэх тэрилтэлэрин икки ардыларыгар комплекснай ыспартакыйаадаҕа тустуу көрүҥэ киирэрэ, онон хас оскуола ахсын уолаттары дьарыктыыллара. Олортон кэскиллээх оҕолору Майаҕа талан ыларбыт, кинилэр балайда бэлэмнээх кэлэллэрэ.
Успуорт оскуолата Саха сиригэр, Арассыыйаҕа инники кэккэҕэ тахсыбыта
‒ Кып-кыра саастаах тустууктары күҥҥэ иккитэ дьарыктыыргыт ол кэмҥэ соһуччу соҕус буолбута…
‒ Белоруссияҕа үөрэнэ, эрчиллэ сылдьаммын сүүмэрдэммит хамаанда чилиэннэрэ күҥҥэ иккитэ-үстэ эрчиллэллэрин эппинэн-хааммынан билбитим. Оннук ньыма туһалааҕын өйдөөммүн хара маҥнайгыттан итинник суолу тутуспутум. Сарсыарда 6 чаастан бастакы дьарыгы, онтон киэһэлик иккис дьарыгы олоххо киллэрбитим. Улахан ноҕоруусканы тулуйдуннар диэммит Москваттан туруорсаммыт аһылыкка эбии үбүлээһини ылбыппыт. Онон оҕолорбут күҥҥэ түөртэ тот-хана аһыыллара, ол иһигэр 40 оҕону барытын оскуолаҕа улахан переменаҕа эбии аһатар буолбуппут. Уолаттарбыт ол түмүгэр биллэ эбиллэн барбыттара.
‒ Инньэ гынан бэрт кылгас кэм иһигэр Мэҥэ Хаҥалас тустууга оскуолатын иитиллээччилэрин ааттара өрөспүүбүлүкэҕэ дорҕоонноохтук иһиллэр буолбуттара…
‒ Биир сыл үлэлээт, оҕолорго хамаанданан Саха сиригэр бастаабыппыт. Дьэ онтон ыла өрөспүүбүлүкэҕэ солбуллубат лиидэр буолбуппут. Сыл ахсын Саха сиригэр 6‒7 ыйааһыҥҥа биһиги оҕолорбут кыайаллара. 1978 с. өрөспүүбүлүкэ күрэхтэһиитигэр 12 ыйааһынтан уон бииригэр бастаабыппыт, биир уолбут иккис миэстэни ылбыта.
‒ Онтон аны Арассыыйа, Сэбиэскэй Сойуус көбүөрдэригэр тахсыы, бириистээх миэстэлэргэ тиксии саҕаланна…
‒ Дьарыкпытын сылы быһа эргиччи ыытар соругу туруоруммутум – сайыҥҥы өттүгэр каникул ыйдарыгар тохтоон хаалбакка. Учууталлыыр кэммэр Төхтүргэ оҕолору хортуоппуй хостооһунугар үлэлэтэ сылдьаммын сопхуоска бэртээхэй база баарын бэлиэтии көрбүтүм, биһигини быраактыка устатыгар онно олордор этилэр. Дьэ ол базаны кэпсэтэммит оскуолабытыгар бэрдэрэммит, успуорт лааҕыра оҥостубуппут. “Урожай” көмөтүнэн өрөмүөннээбиппит, эрчиллэргэ аналлаах сарайы итиэннэ баанньыгы туттарбыппыт. Оччолорго үп-харчы баара, онон соҕуруу араас күрэхтэһиилэргэ, дьарыкка сылдьар буолан барбыппыт. Ити барыта биллэр көдьүүһү биэрэн, сотору кэминэн аны Арассыыйаҕа инники күөҥҥэ тахсыбыппыт. “Урожай” атын оорйуоннартан уолаттары булан хомуйарга көмөлөһөрө, онон бигэ тирэхтээх, өйөбүллэх этибит.
1980 с. Володя Яковлев уолаттарга ССРС күрэхтэһиитигэр утарсааччыларын барыларын хотон сүүмэрдэммит хамаандаҕа киирэн Европаҕа дойду чиэһин көмүскээбитэ. Кеша Баишев, Вася Эверстов РСФСР-га бастаабыттара, атын даҕаны уолаттарбыт Сойуус түһүлгэлэригэр тиийэ миэстэлэһэн барбыттара. Ити курдук ситиһиилэр бииртэн биир кэлэн испиттэрэ.
‒ Итиччэ таһаарыылаахтык үлэлии сылдьаҥҥын тоҕо киин куоракка көстүҥ? Үөһэттэн дьаһайбыттара дуу, бэйэҥ быһаарыммытыҥ дуу?
‒ Майатааҕы успуорт оскуолаҕа 11 сыл үлэлээбитим. Ииппит-такайбыт уолаттарым бары оскуоланы бүтэрэннэр Дьокуускайга киирбиттэрэ, кинилэр улахан дьон ортотугар сүтэн-симэлийэн хаалбатыннар диэн санааттан, салгыы эрчийэр, арыаллыыр соруктаах мин эмиэ куоракка көспүтүм.
Бу сыллар усталарыгар бииргэ үлэлээбит үөлээннээхтэрбин кытта өрөспүүбүлүкэни ааһан Арассыыйаҕа, Сойууска тиийэ биллэр күүстээх оскуоланы тэрийбиппит. Василий Сидоров, ини-бии Семен, Николай Петровтар буоламмыт Майа иһигэр төрдүөн үлэлээбиппит. Төхтүргэ Петр Неустроев, Табаҕаҕа Александр Куличкин, Михаил Кожуров Хорообукка, салгыы Төҥүлүгэ эрчийбиттэрэ. Тириэньэрдэр бары биир сыаллаах, уопсай соруктаах түмсүүлээхтик үлэлээбиппит.
Өйөбүл, сыанабыл диэн баарын чахчы билбитим
‒ Ити үлэлиир кэммэр бастакы сылларбытыгар оройкуом бастакы сэкирэтээрэ И.Г. Тимофеев, оройуон сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ М.Е. Попов, солбуйааччыта П.Е. Скрябин төһүү күүс буолбуттара. Кинилэр оройуоннарыгар ис сүрэхтэриттэн, дууһаларынан бэриниилээх дьиҥнээх патриот дьон этилэр. Итиэннэ успуорду сөбүлүүллэрэ, сэргииллэрэ уонна бары өттүнэн көмөлөһөллөрө. Үп-харчы да өттүнэн, материальнай-техническэй базаны да тэрийиигэ барытыгар күүскэ өйөөбүттэрэ, онон оччотооҕу кэм ирдэбилинэн туох баар усулуобуйа барыта тэриллибитэ. Ону тус бэйэбинэн илэ көрбүтүм. Өйөбүл диэн бу олоххо баар буоллаҕына ону чахчы билбитим. Сыанабыл диэни эмиэ толору ылбытым. Оройуонум салайааччыларыгар, бары дьонугар-сэргэтигэр олус күүскэ махтанабын, үтүөлэрин умнубаппын.
Оскуолабын эрэ буолбакка, тус бэйэбин эмиэ олуһун өйөөбүттэрэ, үлэбэр-хамнаспар үрдүк сыанабылы биэрбиттэрэ. Холобур, оройуон Бочуотун дуоскатыгар бастыҥ үлэһит быһыытынан таһаарбыттара. Сэбиэскэй кэмҥэ успуорт үлэһитэ оннук сыанабылы ылбытым соһуччу этэ, наар производственниктар: ыанньыксыттар, оҕуруотчуттар, мэхэньисээтэрдэр, сылгыһыттар, тутааччылар эрэ оннук чиэскэ-бочуокка тиксэллэрэ. Аны туран 1981 c. “Үлэҕэ килбиэнин иһин” диэн Бүтүн Сойуус мэтээлин туттарбыттара. Бу олус үрдүк наҕараада!
Билигин маннык саныыбын ээ. Майаҕа кэлээппин кытары 1974 с. күһүнүгэр көҥүл тустууга “Урожай” күрэхтэһиитэ буолбута. Оччолорго тыа оройуоннарын икки ардыларыгар сыл устата успуорт элбэх көрүҥэр комплекснай ыспартакыйаада диэн ыытыллара. Ол тэрээһин бырагырааматынан тустуу бүтэһик көрүҥ эбит, аны туран, Мэҥэ Хаҥалас манна кыайдаҕына ыспартакыйаада уопсай түмүгэр инники тахсар кыахтааҕа. Күөн күрэс Майаҕа култуура дьиэтигэр ыытылынна. Мин дьиҥэр 68 киилэҕэ тустарым, бу сырыыга хамаанда туһугар өрө тахсаммын 74 киилэҕэ күрэстэстим. Быһаарыылаах хапсыһыыга Уус Алдантан сылдьар табаарыспын Николай Рожины кытта бастакы миэстэни былдьаһа тахсабыт. Киһим бөдөҥө-садаҥа, күүһэ-уоҕа сүрдээх. И.Г. Тимофеев, М.Е. Попов сценаҕа көбүөр кытыытыгар көрөн олороллор, миэхэ ыалдьаллар. Ол саҕана оройуон салайааччыларын олох таҥара курдук көрөбүн. Бэйэлэрэ даҕаны олус астык, дьоһун дьон этилэрэ буоллаҕа. Мин кыайдахпына хамаанданан бастыыбыт, ол түмүгэр комплекснай ыспартакыйаадаҕа аан бастаан Куубагы ылыахпытын сөп. Тиһэх мүнүүтэ буолуута 4:8 ахсаанынан хотторон иһэбин. Ол сылдьаммын саныыбын: “Хайаан даҕаны хотуохтаахпын. Очукуонан ситэн куотар кыах суох, онон ыраастык уурдахха сатанар”, ‒ диэн. “Брауле кыбытыыта” диэн албас эрэ туһалыаҕа диэн санаа өйбөр баар, онтубун олус түргэнник, эмискэччи оҥордохпуна эрэ табыллыаҕа диэммин харса суох атахха түһэбин, күрдьэн киирэбин. Николай үөһэттэн саба баттыыр, мин ат буолан тураммын аҥаар илиитин хонноҕум анныгар кыбытаат тиэрэ эргийэн быраҕан кыыратабын итиэннэ киһибин көбүөргэ саннын хаптаҕайынан хам баттаан кэбиһэбин. Кулууп иһэ оргуйан олорор, дьон ыһыы-хаһыы бөҕөтө, дьиэ үрдэ сууллан түһүөх айылаах. Оройуонум салайааччылара үөрүүлэрэ сүрдээх, миигин кууһа-кууһа уруйдаатылар, эҕэрдэлээтилэр.
Ити кэннэ ханна тиийэбин даҕаны – киһи барыта миигин кууһар, эҕэрдэлиир, олох үөрэ-көтө көрсөллөр. Дьиҥэр, мин кэлии киһи буоллаҕым дии, ону бука бары олох бэйэлэрин киһилэрин быһыытынан ылыммыттара, билиммиттэрэ. Мэҥэ Хаҥаласка сулуһум ол онно тахсыбыт эбит. Итини бу кэлин саныыбын, ол түгэн дьылҕам бэлэҕэ уонна тургутуута эбит диэн, урут ханнык даҕаны интервьюга кэпсии иликпин. Ол кэнниттэн миэхэ Мэҥэҕэ аан барыта аһыллыбыта. Чурапчыга Дмитрий Петрович Коркиҥҥа итэҕэйбиттэрин курдук, кинини өйөөбүттэрин курдук үрдүк итэҕэли, өйөбүлү ылбытым диэн саарбахтаабакка этэбин. Тугу көрдүүбүн – барытын булан иһэллэр. Массыына пуондатын ыйыттым – тута баар буолла. Толору хааччыллыылаах кыбартыыраны көрдөөтүм – үс хостоох дьиэни биэрдилэр. Онтубар миэбэл наада буолла – эмиэ була оҕустулар. Ол гынаммын миэхэ сүктэриллибит итэҕэли толордум, чиэһинэй, бэриниилээх, таһаарыылаах үлэбинэн онно эппиэттээтим дии саныыбын, Мэҥэ Хаҥалас тустууга оскуолатын үрдүк үктэлгэ туруордаҕым, уолаттарын Олимпийскай оонньууларга тиийэ таһаардаҕым дии.
1987 с. Дьокуускайга киирэрбэр ол кыбартыыраны мин кэннибиттэн ыстаарсай тириэньэр буолбут П.Д. Неустроевка буор-босхо туттарбытым. Ол бэйэм олох өйбүнэн-санаабынан толкуйдаммыт дьаһаныым этэ, улууспар муҥура суох махталым бэлиэтэ. Мин Мэҥэ Хаҥаластан успуорду, тустууну сайыннарыыга үчүгэй усулуобуйаҕа олорон үлэлиирбэр ылбыт бэлэҕим, ону бу дьиэ салгыы эмиэ соннук улууска тустуу туһугар туһалаатын диэммин инньэ гыммытым. Онон күн бүгүн Мэҥэ Хаҥаласка туох даҕаны дьиэм-уотум, сирим – тугум да суох. Хайдах кэлбитим даҕаны – оннук барбытым. Ол гынан махталым олус улахан. Мин киһи буоларбар, үлэһит быһыытынан үүнэрбэр-сайдарбар, аакка-суолга тиксэрбэр олугу Мэҥэ Хаҥалас уурбута.
Мэҥэ-Хаҥалас тустууга оскуолата билигин даҕаны үрдүк кэрдиискэ турар
‒ Чурапчы успуордун оскуолата аар-сарга аатырыан аатырар. Оттон кини кэнниттэн биһиги Майабыт, Мэҥэ Хаҥаласпыт иккис үрдүк ситиһиилээх оскуола быһыытынан турар.
Холобур, Герман Контоев тохсус кылааска кэлэригэр 38 эрэ киилэлээх кып-кыра уолчаан этэ. Кинини кытта 20 сыл үлэлээммит аан дойду чыпчаалыгар тиийдибит, икки Олимпийскай оонньууга кытынна, Сидней Олимпиадатыгар төрдүс миэстэ буолбута. Владимир Торговкин, Артур Федоров Атлантаҕа Олимпиадаҕа тустубуттара. Владимир Яковлев ССРС чөмпүйэнээтин үрүҥ көмүс призера, Петр Малардыров Арассыыйа икки төгүллээх чөмпүйүөнэ, аан дойду куубагын кыттыылаахтарын, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах маастардары иитэн таһаартаатыбыт. Бу Мэҥэ Хаҥалас оскуолатын үрдүк ситиһиилэрэ, манан киэн туттуохтаахпыт.
Күн бүгүнүгэр диэри иитиллээччилэрин ааттара үрдүк түһүлгэлэргэ ааттана турар. Ол курдук, Ньургун Скрябин Европа чөмпүйэнээтин үрүҥ көмүс призера буолбута, мин хас даҕаны сыл устата эрчийбит уолум Владислав Андреев аан дойдуттан, Европаттан мэтээллэри аҕалбыта.
‒ Төрүттээбит оскуолаҥ билигин эн ааккын сүгэр. Үлэтин билигин төһө кыраҕытык кэтээн көрөҕүн, сибээһи тутуһаҕын дуо?
‒ Сибээһи тутабын эрэ диэн буолуо дуо, мин бу оскуолабар билигин даҕаны үлэлии сылдьабын. Ол курдук, орто үөрэҕи бүтэрэн киин куоракка киирэн улахан дьоҥҥо тахсыбыт уолаттары көрөбүн-истэбин, дьарыктарын салайан сүрүннүүбүн. Онон ситимим быстыбат, кэллиэгэлэрбин кытта биир хамаанда быһыытынан бары уопсай сүбэнэн үлэлии-хамныы сылдьабыт.
Архангельскайга икки сыл үлэлээн кэлбитим кэннэ 2010 с. дойдубар эмиэ ыҥыраннар, успуорт оскуола дириэктэринэн анаабыттара – улуус баһылыга В.И. Птицын, бастакы солбуйааччыта, тустуу федерациятын бэрэссэдээтэлэ Н.П. Старостин. Оннук аҕыс сыл устата тириэньэрдэбитин кытта бары биир санааны тутуһаммыт оҕолорго аан дойду кыайыылаахтарын Петр уонна Алексей Копыловтары үүннэрэн таһаардыбыт (Алеша ону таһынан Европаҕа бастаабыта), Станислав Свинобоев Арассыыйаҕа ыччаттарга иккитэ бастыыр, аан дойдуга үһүс буолар. Н.П. Старостин өйөбүлүнэн Аллараа Бэстээххэ 60 миэстэлээх лааҕыры туттарбыппыт, таас гараһы ыламмыт успуорт саала оҥорбуппут, Төҥүлүгэ урукку хочуолунайы саала гыммыппыт, онон материальнай база өссө бөҕөргөөбүтэ.
Аҕыс сыл үлэлээн бараммын 2018 с. куоракка киирэммин билигин көҥүл тустууга Саха сирин сүүмэрдэммит хамаандатыгар ыстаарсай тириэньэр быһыытынан үлэлии-хамныы сылдьабын.
Мин маннык девизтээхпин: “Киһини үлэ булбат, үлэни киһи бэйэтэ булуохтаах”, ‒ диэн. Ону тутуһабын уонна олуһун үөрэбин, идэбин сөпкө талбыппыттан. Бу үлэбин олуһун сөбүлүүбүн, хас сарсыарда аайы эрчиллиигэ үөрэ-көтө барабын.
Дьэ, олоххо ити курдук девизтээх, чопчу сыаллаах, үлэтигэр ураты бэриниилээх, санныгар 78 хаары сүгэ сылдьар аатырбыт тириэньэр Василий Петрович Уваров талан ылбыт идэтигэр үйэ аҥаарын устата чиэһинэйдик, үрдүк ситиһиилээхтик үлэлээн-хамнаан кэллэ итиэннэ билигин даҕаны таһаарыылаахтык үлэлии сылдьар. Кини дьоллоох киһи – олоҕун үтүө суобастаахтык олорорунан, идэтин сөпкө талбытынан, ол идэтин таптыырынан, күннэтэ үлэтигэр үөрэ-көтө аттанарынан! Кини тэрийбит успуордун кыһатыгар бу ааспыт 50 сыл устата элбэх ыччаппыт уһаарыллан таҕыста, буһуу-хатыы оскуолатын ааста, кинилэр чаҕылхай кыайыыларынан, үрдүк ситиһиилэринэн дьоннорун-сэргэлэрин үөрдүбүттэрэ үгүс, инникитин даҕаны үөрдэ туруохтара!
Герман Контоев, 2001 с. аан дойду чөмпүйүөнэ, Европа чөмпүйэнээтин үрүҥ көмүс призера:
Майаҕа 9‒10 кылаастарга үөрэммитим, 1986 с. аҕам аҕалан туттарбыта. Н.Г. Петровка эрчиллибитим. Интэринээккэ Евсей Куприянов, Алексей Варламов, Артур Федоров, Николай Старостин уо.д.а. буолан олорбуппут. Усулуобуйабыт үчүгэй этэ, бэркэ аһаталлара. Иитээччилэрбит кыһамньылаах сыһыаннаахтара. Орто оскуола дириэктэрэ Н.И. Шарин, кылааһым салайааччыта Е.И. Андросова наар өйүүр этилэр. Күҥҥэ икки дьарык буолан сылайар этим, ол эрээри үчүгэй сыллар этилэр. Ол кэннэ куоракка киирэммин салгыы В.П. Уваровка дьарыктаммытым.
Владимир Торговкин, педагогическай наука хандыдаата, 1996 с. Олимпиада кыттыылааҕа, Азия чөмпүйэнээтин боруонса призера:
1978 с. эдэр, эрчимнээх тириэньэр С.Г. Петров Павловскайтан миигин Майаҕа успуорт оскуолатыгар ыҥыран киллэрбитэ, салайааччыбыт В.П. Уваров этэ. Кэскиллээх спортсменнары интэринээккэ олохтоон тустууга эрчийэллэрэ. Билигин ол сыллары санаатахпына тренердэрбит, иитээччилэрбит, учууталларбыт түмсүүлээх үтүө кэлэктииптэригэр дириҥник махтанабын. Кинилэр бары биир сүбэнэн үлэлээннэр, успуорду тэрийээччилэр уонна оройуон салайааччыларын өйөбүллэрэ баар буолан Майа успуорт оскуолата ааспыт сылларга уһулуччу үрдүк көрдөрүүлэри ситистэҕэ. Ол кэмнэргэ тыа сиригэр успуорду сайыннарар “Урожай” диэн уопсастыба баар буолан биһиги, тыа сирин оҕолоро, киэҥ сирдэринэн сылдьар, күрэхтэһэр кыахтаммыппыт. Орто оскуолаҕа 9 кылаастан нуучча тылын дириҥэтэн үөрэтэр кылааска үөрэммитим, кылааһым салайааччыта Н.Я. Алексеева этэ. Оскуола дириэктэринэн С.С. Платонов үлэлээбитэ. Бары тириэньэрдэри, иитээччилэри, учууталлары үйэ аҥаардаах үбүлүөйүнэн эҕэрдэлиибин! Чэгиэн доруобуйаны, уһун олоҕу уонна бары үтүөнү баҕарабын!
Гаврил Стручков, Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ. Дьокуускай.
