Киһиэхэ сүрүн баайа – доруобуйа. Этиҥ-хааныҥ чэгиэн буоларыгар хаамыы, хамсаныы, сөпкө аһааһын сүрүн сабыдыалы оҥорор. Бу туһунан 2013 сылтан бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор, 73 саастаах Майа олохтооҕо Григорий Михайлов – Дьулҕан дьонугар-сэргэтигэр сүбэлээн, кэмиттэн кэмигэр хаһыаттарга суруйар. Кини 1971 сылтан уопсастыбаннай кэрэспэдьиэн быһыытынан “Эркээйи” хаһыат эрэдээксийэтигэр үгүстүк ыалдьыттыыр.
Григорий Федотович 1998 с. 46 эрэ сааһыгар сылдьан инсульт ыарыынан ыалдьан, соһуччу улахан охсууну ылар. Уолуйар, тууйуллар, санааҕа баттатар диэн тугун бэйэтин этинэн-хаанынан билэр. Ол эрээри инсуллаабыт киһиэхэ олох бүтэр диэн буолбатах. Орто сааһын ааһан эрэр эр киһи Кытайга, Санкт-Петербург куоракка эмтэнэн, салгыы бэйэтигэр күүскэ үлэлээн, уйулҕатын уоскутан, санаатын сааһылаан, илиитин-атаҕын ыһыктан кэбиспэккэ дьарыктаан, доруобуйатын туруга сыыйа чөлүгэр түспүтэ.
2018 с. мэдиссиинэ билимин дуоктара, бэрэпиэссэр, СӨ үтүөлээх бырааһа, невролог Татьяна Яковлевна Николаева салайар “Стоп – инсульт” федеральнай уопсастыбаннай хамсааһын Саха сиринээҕи салаатыгар чилиэнинэн киирэн, нэһилиэнньэ ортотугар инсульт ыарыыны сэрэтэр үлэҕэ көхтөөхтүк кыттар. Салгыы, ыарахан ыарыыга ыалдьан балыыһаҕа сытан тахсыбыт, инбэлиит буолбут дьоҥҥо социальнай медиа-волонтер быһыытынан үлэлээн, ыарыы содулун туоратыыга сүбэтинэн-аматынан, туругу тупсарар эрчиллиилэри көрдөрөн көмөлөһөр. Киэҥ эйгэҕэ билиитин-көрүүтүн элбэхтик суруйар ааптар ол сыл Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнинэн ылыллыбыта.
Уопсастыбанньык Григорий Михайлов – Дьулҕан демография уонна доруобуйа харыстабылын Бүтүн Арассыыйатааҕы национальнай бырайыактарын олоххо киллэриигэ үлэлэһэн, өрөспүүбүлүкэ сахалыы тыллаах хаһыаттарыгар инсуллаабыт дьоҥҥо көмөлөөх ыстатыйалары таһаартарар. Кини бу матырыйаалларын түмэн итиэннэ доруобуйаҕа аһылык суолтатын туһунан, ону тэҥэ, доруобуйа харыстабылын үлэһиттэрин кытта искэн ыарыыларыттан харыстанар, сэрэтэр кинигэлэри бэлэмнээн таһаартарда. Ааптар аны бүөр ыарыыларыгар сыһыаннаах төрдүс кинигэтин бэчээккэ бэлэмнии сылдьарын эттэ.
Григорий Михайлов инсульт ыарыыны бэйэтинэн билбит, эмчиттэр көмөлөрүн сэргэ, уһуну-киэҥи, кэскиллээҕи толкуйдаан, аһыыр аһылыгар тиийэ көрүнэн, мындыр өйүнэн дьоһуннук дьаһанан билигин сүүрэ-хаама сылдьар киһи буоларынан, ыалдьыбыт дьоҥҥо эрэл санааны саҕар, билиититтэн бэрсэр.
Кини эрэдээксийэҕэ сылдьан быйыл Майаҕа кыстыы таҕыстым диэн үөрүүтүн үллэһиннэ:
“Майабыт тупсубут даҕаны. Быйыл оскуоланы бүтэрбиппит 55 сылын бэлиэтээбиппит. Онно Майа устун массыынанан күүлэйдээбиппит. Эргэ дьиэлэр көтүрүллэн, саҥа таас дьиэлэр, эбийиэктэр дьэндэйбиттэрэ хараҕы үөрдэр. Манна улуус уонна Майа салайааччыларын күүстээх үлэлэрин түмүгэ көстөр. Майа – патриоттар сайдар-үүнэр кэскиллээх түөлбэлэрэ, үгүс улуу дьон төрөөбүт-үөскээбит дойдулара. Дойдубар, бар дьоммор үгүс үчүгэйи, туһалааҕы, үйэлээҕи, кэскиллээҕи оҥордорбун диэн баҕа санаалаахпын. Сөбүлүүр дьарыгым суруналыыстыка, ону сэргэ, кинигэни элбэхтик ааҕабын. Кинигэ – билии, өйү, санааны байытар күүс. Ким элбэх билиилээх – ол өрүү ситиһиилээх буолар”.
Билигин кини олоҕун сүрүн сыала – бар дьонугар өйүнэн-санаатынан, сүбэтинэн-аматынан көмөлөһүү. Улууһугар олорор инсуллаабыт, хааннарын баттааһына кэһиллибит, тымыр ыарыылаах, доруобуйаларыгар хааччахтаах, балыыһаҕа эмтэнэн тахсыбыт инбэлиит дьоҥҥо, баҕалаах буоллахтарына, дьиэлэригэр тиийэн босхо маастар-кылаас ыытар, үөрэтэр. Бу дьонун учуокка ылан салгыы билсэр, арыаллыыр. Социальнай медиа-волонтер маннык үтүө санаанан салайтарара киниэхэ бэйэтигэр күүс-уох эбэр.
Г.Ф.Федотов – Дьулҕан успуорка көҕүлээбит, “Урожай” успуорт уопсастыбатын 17 сыл салайбыт, СӨ физическэй култуураҕа уонна успуорка үтүөлээх үлэһитэ Анатолий Константинович Захаровка, суруналыыстыкаҕа уһуйбут учууталыгар, настаабынньыгар, ССРС уонна СӨ бэчээтин туйгуна, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Виктор Романович Поповка сүбэлэринэн-амаларынан күүс-көмө, өйөбүл буолан кэлбиттэрин иһин махтала муҥура суох. “Мэҥэ Хаҥалас оройуонугар бэчээт сайдыытыгар үтүөлэрин иһин” анал бэлиэтэ кинини үрдүккэ кынаттыыр, элбэххэ эбээһинэстиир.
Дьиэ кэргэнин туһунан кылгастык сырдаттахха, Чурапчы Кытаанаҕыттан төрүттээх, Альбина Гаврильевна Афанасьевалыын сүрэхтэрин сылааһын холбоон, 1972 с.олунньу 23 күнүгэр ыал буолбуттар. Иитээччи идэлээх кэргэниниин түөрт оҕону Күн сирин көрдөрөн, киһи-хара оҥорон, үрдүк үөрэхтээн, ыал оҥортообуттар. 50-тан тахса сыл бииргэ олорбут Ытык ыал билигин элбэх сиэн, хос сиэн тапталларынан угуттанан, дьоллоохтук-соргулаахтык олороллор.
Ытыктабыллаах Григорий Федотовичка дьонун-сэргэтин махталынан кынаттанан чэгиэн-чэбдик сылдьарыгар, уһун үйэлэнэригэр баҕарыллар.
Марелла Баишева.
