Суруллубут – суоруллубат. Майаҕа Р.Г.Васильев аатынан кыраайы үөрэтэр мусуойга алтынньы 7 күнүгэр блогер, Мэҥэ Хаҥалас улууһун дьокутаата, уопсастыбанньык, урбаанньыт, ыччаты тыа хаһаайыстыбатыгар көҕүлээччи Михаил Масаха “Кэрэхсэбиллээх чахчылар” диэн бастакы кинигэтэ сүрэхтэнэр дьоро күнүгэр устуоруйаны сэҥээрээччилэр, кинигэни таптааччылар сааланы толордулар.
Масаха Мэхээс Саха сирин устуоруйатын дьонугар-сэргэтигэр 2019 с. кэпсээн саҕалаабыта. Бу төрүөтүнэн, ити сыл Турция Карабүк диэн куоратыгар тюрколог үөрэҕэр үөрэнэ сылдьан төрөөбүт дойдутун устуоруйатын кэпсиэхтээҕэ буолбут. Манна өйдөөбүтэ, дойдутун устуоруйатын, сахатын омугун туһунан тугу да күттүөннээҕи билбэт эбит. Онон, кини бастаан дьонугар-сэргэтигэр анаан төрөөбүт дойдутун устуоруйатын, биллиилээх дьонун көрдөрөн кэпсиир тэттик видео оҥорон куйаар ситиминэн тарҕатар буолбута. Кэлин устуоруйа кэрэһиттэрэ буолар сирдэринэн интэриэһиргиир дьоҥҥо экскурсиялары тэрийэн сырытыннарар үтүө үгэһи олохтоото. Ол сырыыларыттан мунньан-тараан, кинигэтигэр Саха сирин сайдыытыгар улахан кылааттарын киллэрбит улуу дьоммут олохторугар буолбут 23 кэрэхсэбиллээх устуоруйаны киллэрбит. Ааҕааччы бары араҥатыгар ананар кинигэ Дьокуускай куоракка “Офсет” тэрилтэ “Дани-Алмаас” хампаанньаҕа 113 балаһалаах 1000 ахсаанынан бэчээттэнэн таҕыста. Билиҥҥи кэм ирдэбилигэр сөп түбэһиннэрэн, олоххо буолбут кэрэхсэбиллээх түгэннэр устуоруйа чахчыларыгар олоҕуран кылгастык уонна тиийимтиэтик суруллубуттара оҕо-ыччат сахалыы тыл сүмэтин иҥэринэригэр, устуоруйаны сэгэтэн билэригэр туһалаах буолуоҕа.
Дьоро күн Михаил Масахаҕа улуус Ытык сүбэтин бэрэссэдээтэлэ, түсчүт Зиновий Игнатьев дьиҥ чахчыларга олоҕурбут кэрэхсэбиллээх кэпсээннээх кинигэни дьонугар-сэргэтигэр бэлэх ууммутунан алгыс маанытын көтөхтө. Ааптар бастакы хомуурунньук кинигэтэ тахсыбыт устуоруйатын сырдатта.
Тылларын, култуураларын сүтэрэн элбэх омук эстэр, симэлийэр. Сахатын норуотугар этинэн-хаанынан ыалдьар, ис сүрэҕиттэн кыһаллар Михаил Иванович биир киэһэ киэҥ нэлэмэн Сахабыт сирэ, аҕыйах ахсааннаах саха омуга хайдах балаһыанньаҕа тыыннаах хаалыай диэн толкуйга түһэн олорон, Саха сирин кэскилэ тыа сиригэр баар эбит диэн түмүккэ кэлбит. Биһиги сахалыы төрүт тылбыт, чөл туруктаах буоларбытыгар бэйэбит сүөһүбүт этэ-үүтэ, төрүт аспыт-үөлбүт тыа сиригэр эрэ баар эбит, онон сүөһү иитэн олорорбут, сирдээх-уоттаах буоларбыт сатанар эбит диэн санааҕа кэлбит итиэннэ Майатааҕы кыраайы үөрэтэр мусуойга дириэктэрдии сылдьан, сүөһү иитиитигэр бэйэтинэн холонорго санаммыт. Манна киниэхэ Ил Түмэн дьокутаата, 200-чэкэ сүөһүлээх улахан хаһаайыстыба салайааччыта Тихон Скрябин күүс-көмө, өйөбүл буолбут. Масаха Мэхээс билигин саха боруодатын ыччат сүөһүтүн иитэр.
Кини кинигэ тахсыытыгар көмөлөспүт, өйөөбүт дьонугар: кэргэнигэр Александра Антоева-Масахаҕа, ийэтигэр, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитигэр Анна Охлопковаҕа, бииргэ төрөөбүт эдьиийдэригэр Иванна Назароваҕа, Алена Романоваҕа, урбаанньыт Руслан Федотовка, “АгроЭксперт” тэрилтэ салайааччыта Михаил Мироновка, “Офсет” тэрилтэ салайааччыта Дария Скобелеваҕа, куйаар ситиминэн бастакынан өйөөбүт Георгий Алексеевка, Валентина Былчаховаҕа, о.д.а. улахан махталын биллэрдэ.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун дьокутааттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Иннокентий Андросов, улуус култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга управлениетын салайааччыта Данил Осипов, улуустааҕы социальнай бэлиитикэ управлениетын салайааччы Октябрина Кулешова, Р.Г.Васильев аатынан кыраайы үөрэтэр түмэл исписэлииһэ Михаил Трифонов, Майа баһылыгын бастакы солбуйааччы Дмитрий Игнатьев, И.М.Сосин аатынан киин бибилэтиэкэ дириэктэрэ Марианна Никанорова, Масаха Мэхээс ийэтэ, кэргэнэ, о.д.а. кэлэр көлүөнэҕэ дьоһун бэлэҕи ууммут ааптарга истиҥ эҕэрдэлэрин, баҕа санааларын тиэртилэр, сэмэй бэлэхтэрин туттардылар.
Мэхээһи оскуолаҕа история уруогар үөрэппит учуутала, үөрэх управлениетын информацияҕа отделын начаалынньыга Татьяна Сидорова оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар “Заря” хамаанда чилиэнэ буолан футболга күүскэ дьарыктанан Сахатын сирин чиэһин элбэхтэ көмүскээбитин, ону таһынан, үчүгэйдик ыллыырын, гитараҕа оонньуурун, кылааһын оҕолорун түмэр саамай көхтөөх үөрэнээччи буоларын эттэ. “Саха эр киһитэ аҕыс кырыылааҕын курдук, Михаил элбэх дьоҕурдаах, элбэх интэриэстээх. Онно барытыгар ситиһиилээхтик баран иһэр диэн мин үөрэбин. Учуутал киһиэхэ саамай улахан ситиһиитэ – бу үөрэппит оҕолорун ситиһиилэрэ буолар. Михаил бу устуоруйа чахчыларыгар олоҕурбут кинигэни таһаарбытыттан, формата үчүгэйиттэн олус үөрдүм. Олохтоох матырыйаалы булуу, оҕоҕо тиэрдии, оннук кинигэни билигин оҕо бэйэтэ булан ааҕара уустук буолла. Ол кэмҥэ маннык тэттик бэлэм матырыйаалы биэрэн, оҕо салгыы бэйэтэ булан ааҕарыгар интэриэһэ уһуктан барыа этэ. Билигин патриотическай иитии ирдэбилэ күүскэ турар. Ол иитиини, үксүн байыаннай патриотическай иитиини кытта сибээстииллэр, ол гынан баран, дьиҥнээх патриоттар диэн төрөөбүт дойдуларын таптыыр, киниэхэ бэриниилээх дьон буолаллар. Устуоруйаны, олорон ааспыт дьон олохторун интэриэһиргиир уонна олортон холобур ылар дьону ииттэхпитинэ, биһиги дойду патриоттарын иитэн таһаарыахтаахпыт, онно Михаил Иванович олук уурда дии саныыбын. Кинигэ салгыыта суруллан иһиэҕэ диэбитин сэргии иһиттим…” – диэтэ.
Кинигэ сүрэхтэниитигэр И.Г.Тимофеев аатынан Майа лисиэйин 8-с кылааһын оҕолоро учууталларын кытта ыалдьыттаатылар. Кэлбит дьон бары саҥа кинигэни атыылаһан, элбэҕи билиэхпит диэн үөрдүлэр-астыннылар.
Дьоро күнү 1-кы Тыыллыма нэһилиэгин бибилэтиэкэрэ, Мэхээс бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Иванна Назарова иилээн-саҕалаан ыытта. Михаил Масаха дьиэ кэргэнэ тэрээһин кыттыылаахтарын сахалыы баай уонна минньигэс астаах сандалынан күндүлээтэ.
Тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар, олохтоох оҥорон таһаарыыны өйүүр дэгиттэр дьоҕурдаах блогер бастакы кинигэтин Дьокуускайга эт-үүт маҕаһыыннарыттан атыылаһыахха сөп.
Марелла Баишева.
