Мэҥэ Хаҥаластааҕы нэһилиэнньэ көмүскэллээх буолуутун кэлим киинин иһинэн аһыллыбыт чөлүгэр түһэрэр дьоҕус киин иккис сылын инбэлиит уонна доруобуйаларыгар хааччахтаах оҕолор эт-хаан, өй-санаа өртүнэн сайдалларыгар ыкса үлэлэһэр.
Киин иһинэн сыллата “Күнчээн” сайыҥҥы былаһаакка бэйэтин аанын оҕолорго тэлэччи аһар. Ааспыт сылга былаһаакка икки симиэнэнэн үлэлээбит буоллаҕына, быйыл үс симиэнэнэн үлэлиир былааннаахпыт. Симиэнэлэр уоннуу күн үлэлииллэр. Бастакы симиэнэ бэс ыйыгар үлэлээбитэ, 4-тэн 6 диэри саастаах 5 оҕо сынньаммыта. Оҕолор кыра саастаах буолан, кинилэргэ үксүн биирдиилээн дьарыктар ыытылыннылар. Киин педагогтара өйү, болҕомтону сайыннарар, араас хамсаныылаах оонньуулары тэрийдилэр. Кырачааннар улуустааҕы кыраайы үөрэтэр түмэлгэ экскурсияҕа сырыттылар, атынан хатааһылаатылар, “Таптал көлүччэтигэр” кустары аһаттылар.
Иккис симиэнэ от ыйын саҥатыгар 13-17 саастаах 5 оҕону түмтэ. Былаһаакка сүрүн хайысхата идэҕэ туһайыы буолла. Оҕо тымтык сааһыгар саамай бэйэтин көрдөнөр, ханнык идэни баһылыахха сөбүн толкуйдуур кэмэ. Ол эрэн доруобуйатыгар хааччахтаах оҕо маныаха ыарырҕатар, мин бу идэни кыайыам дуо диэн ытырыктатар. Ол иһин киин үлэһиттэрэ оҕолорго араас идэлэри билиһиннэрдилэр, бэйэлэрин кыахтарын туһанарга, күүстээх өрүттэрин арыйалларыгар, сайыннаралларыгар үлэлэстилэр. Күннэтэ былаһааккаҕа ураты тыын, ураты атмосфера олохсуйда. Хас биирдии күн оҕолорго саҥа арыйыылары аҕалла. Иитиллээччилэр улуустааҕы түмэлгэ, киин бибилитиэкэҕэ сырыттылар, түмэл, бибилитиэкэ үлэһитин күннээҕи үлэтин билистилэр, каталогынан үлэлииргэ үөрэннилэр.
Биир ураты түгэнинэн парикмахер Сардаана Иванова устуудьуйатыгар ыалдьыттааһыннара буолла. Сардаана Гаврильевна парикмахер идэтин туһунан кэпсииринэн эрэ муҥурдаммакка, ханнык үнүстүрүмүөннэринэн туттарын кэпсээтэ, кыптыыйы, фены туттуу үөрүйэхтэрин, кыргыттарга ”ат кутуруга” бүрүчүөскэ хайдах оҥоһулларын, баттахха хайдах объем биэрэри көрдөрдө. Оҕолор маастар үлэлиир сирин интэриэһиргээн көрдүлэр.
Сардаана Никифорова ыыппыт пирожнай оҥоруу маастар-кылааһын оҕолор олус сөбүлээтилэр. Маастар-кылааска кинилэр ингредиеннэри сөпкө тутуһуу тоҕо наадатын, температура уонна кэм түмүккэ хайдах дьайалларын уонна боростуой бородууктаттан десерт хайдах астанарын, кондитер үлэтин онтон да атын кистэлэҥнэрин биллилэр. Маны барытын Сардаана Гаврильевна саас сааһынан оҕолорго өйдөнөр гына кэпсээтэ, көрдөрдө. Онуоха оҕолор таах истээччинэн эрэ олорботулар, бэйэлэрэ пирожнай тиэстэтин мэһэйдилэр, буһардылар, киэргэттилэр уонна дьиэлэригэр кэһии гынан илдьэ бардылар.
Татьяна Алексеева маастар-кылааһыгар оҕолор боростуой кумааҕыны бэртээхэй оҥоһукка кубулутарга үөрэннилэр, хас биирдии иитиллээччи кимиэхэ да майгынаабат ураты открытканы оҥордо. Маастар айар үлэҕэ биир быраабыла суоҕун, хас биирдии оҥоһук бэйэтин уратытынан сыаналанарын тоһоҕолоото.
Алын кылаас учуутала Екатерина Заровняева маастар-кылааһа “Күнчээн” иитиллээччилэригэр умнуллубат түгэни бэлэхтээтэ. Оҕолор значок оҥорорго үөрэннилэр. Онуоха аан бастаан боростуой ромашка ойуулаах значогу оҥорон баран, кэлин бэйэлэрин эскизтэринэн эмиэ оҥордулар.
Өссө биир ураты тэрээһининэн иитиллээччилэр төрөппүттэрин кытта сылгыһыт Лаврентий Захаровтыын көрсүһүүлэрэ буолла. Лаврентий Иванович сылгыны кытта алтыһыы киһи доруобуйатыгар үчүгэйдик дьайарын туһунан кэпсээтэ, тэлиэгэлээх атынан оҕолору төрөппүттэрин кытта хатааһылатан, дьикти түгэни бэлэхтээтэ. Оҕолор да, төрөппүттэр да олуһун диэн астыннылар.
Симиэнэ бүтэһигэр биир итии сайыҥҥы күн күнчээннэр ирбэт тоҥ муустаах “Булуус” туристическай комплексы астына көрдүлэр, Сахабыт сирин биир ураты көстүүлээх сиригэр буор босхо дуоһуйа күүлэйдээн, сынньанан кэллилэр. Кэлэн иһэн өссө “Илин эҥэр” туристическай базаҕа Лүүтэнгэ үрэххэ сөтүөлээн, олуһун астыннылар.
Бу тэрээһиннэри таһынан иитиллээччилэргэ киин үлэһиттэрэараас оонньуулары, дьарыктары ыыттылар. Ити курдук, 10 хонук биллибэккэ ааһа оҕуста, “Күнчээн” оҕолоро дуоһуйа сынньанан, элбэх үөрүйэхтэри иҥэринэн тарҕастылар.
Оҕолорбутугар умнуллубат түгэннэри бэлэхтээбит дьоммутугар: парикмахер Сардаана Гаврильевна Ивановаҕа, бэйэ дьарыктаах Сардаана Гаврильевна Никифороваҕа, Татьяна Егоровна Алексееваҕа, Майатааҕы Академик Ларионов аатынан оскуола алын кылааһын учууталыгар Екатерина Дмитриевна Заровняеваҕа, Хара нэһилиэгин олохтооҕор, сылгыһыт Лаврентий Иванович Захаровка, улуустааҕы кыраайы үөрэтэр түмэл дириэктэригэр Анастасия Алексеевна Федороваҕа, улуустааҕы киин бибилитиэкэ үлэһитигэр Юнона Александровна Игнатьеваҕа, Хаҥалас улууһун “Булуус” туристическай комплекс салайааччытыгар Екатерина Анатольевна Константиноваҕа Мэҥэ Хаҥаластааҕы нэһилиэнньэ көмүскэллээх буолуутун киинин салалтатын, коллективын аатыттан махталбыт муҥура суох. Баҕарабыт эһиэхэ чэгиэн доруобуйаны, үрдүк ситиһиилэри, дьолу-соргуну.
«Күнчээн» оҕо былаһааккатын үһүс симиэнэтэ атырдьах ыйыгар үлэлиэҕэ. Маныаха 7-8-9 саастаах оҕолорго интенсив-дьарыктар ыытыллыахтара.
Лилия Расторгуева, улуустааҕы нэһилиэнньэ көмүскэллээх буолуутун кэлим киинин дьиэ кэргэни арыаллааһын отделениетын сэбиэдиссэйэ.
