Майаҕа И.М.Сосин аатынан улуустааҕы кииннэммит бибилэтиэкэҕэ муус устар 18 күнүгэр сыллата ыытыллар “Библионочь-2026» аахсыйа буолла. Бүтүн Арассыыйа үрдүнэн 15-с төгүлүн ыытыллар тэрээһин “Норуоттар сомоҕолоһуулара – Арассыыйа күүһэ” дэбиистээх ыытылынна.
Бу күн бибилэтиэкэни олохторун быстыспат аргыһа оҥостубут, ыытыллар тэрээһиннэргэ көхтөөхтүк кыттар итиэннэ бастыҥ ааҕааччылар, ийэ тыл дьыктааннарын туйгуннара ыҥырыллан чиэстэннилэр.
Тэрээһини “Күндү ааҕааччыларбытыгар биһиги бибилэтиэкэбит аана куруутун аһаҕас. Кинигэ киһи-аймах сайдыытыгар сүдү оруоллаах. Төһө да үйэ уларыйдар, олох тэтимнээхтик сайдан истэр, кинигэ суолтата хаһан да сүппэт, сырдыкка-кэрэҕэ угуйар суолтата намтаабат. Кинигэни таптааҥ, ааҕыҥ!”, – диэн кынаттаах тылларынан кылаабынай бибилэтиэкэр Наталья Басова арыйда уонна иилээн-саҕалаан ыытта.
“Букроссинг” диэн ааҕааччыларга сөбүлээбит кинигэлэрин бэйэ-бэйэлэрин кытта атастаһан ааҕалларыгар аналлаах зона туруоруллубут. Кэлиэксийэньиэрдэр үгүс сылларга умсугуйан туран мунньубут экспозицияларынан “Норуот элбэх – дойду биир” диэн ааттаах быыстапка көрбүтү эрэ кэрэхсэттэ.
Манна Нина Иннокентьевна Никанорова кэрэ матрешкалара, Людмила Гаврильевна Пивоварова 1970 сыллааҕы сэбиэскэй кэм 15 бырааттыы өрөспүүбүлүкэлэрин кэмбиэргэ сыһыарыллар мааркалара, Маргарита Михайловна Максимова муора араас дьикти кыыллара, балыктара, Улуу Кыайыы уордьаннаах полководецтарын альбома, Анатолий Иванович Егоров ССРС бастакы космонавтарын кэпсиир сурунааллара, кинигэлэрэ, Валентина Николаевна Ильина баай ис хоһоонноох значоктара, Надежда Михайловна Винокурова омуктары көрдөрөр куукулалара, о.д.а. устуоруйаны кэрэһилиир маллара көрбүтү эрэ кэрэхсэттилэр.
Р.Г.Васильев аатынан улуустааҕы кыраайы үөрэтэр түмэл салайааччыта Анастасия Федорова судаарыстыбаннай уонна уопсастыбаннай диэйэтэл Люлия Николаевна Григорьева сувенирдарын, значоктарын кэлиэксийэлэрин мусуойтан аҕалан туруорбут.
Хосторунан Арассыыйа норуоттарын култуураларын уонна үтүө үгэстэрин билиһиннэрэр экскурсия тэрилиннэ. Манна киирбит дьону Арассыыйа омуктарын көстүүмнэрин кэппит бибилэтиэкэ исписэлиистэрэ ыалдьытымсах сиэринэн айхаллыы көрүстүлэр.
Бастакынан, татаардар киэҥ-куоҥ орнаменнаах ырбаахы, ыстаан, сэлиэччик, түбүтүөйкэ таҥастарын таҥныбыт исписэлиистэр элбэх омук олорор Татарстан өрөспүүбүлүкэтин туһунан кэпсээтилэр. Национальнай астара сүнньүнэн бараан этиттэн оҥоһуллалларын сырдаттылар, эчпочмак, чак-чак, кыстыбай диэн иэдьэгэйдээх, сыырдаах төрүт астарынан күндүлээтилэр, моонньоҕон сэбирдэҕиттэн итии чэй иһэртилэр. Кинилэр казаахтар сиргэ олорон аһыылларын, сахалар ыһыахтарыгар майгылыыр сабантуйдарыгар эмиэ илии-атах оонньуулара, ат сүүрдүүтэ, онно бастаабыттарга барааны бэлэх биэрэллэрин, о.д.а. элбэх интэриэһинэйи билиһиннэрдилэр.
Сахалар сандалыларыгар саламааты астаан көрдөрдүлэр. Манна итии арыылаах саламаатынан, алаадьынан, быырпаҕынан айах туттулар. Казахстан Абай оройуонун Жезказган сэлиэнньэтиттэн казах тылын учуутала Энлик Кундызбаева бэйэтин тылынан бу күнүнэн эҕэрдэтин ыыппыт. Казаахтар араас эттэн бэлэмнэммит баай амтаннаах тотоойу төрүт астарын амсайдыбыт.
Тэрээһин үөрүүлээх чааһыгар “Кыталык” норуодунай үҥкүү ансаамбылын кытары тэрээһин кыттыылаахтара “Оһуор үҥкүүтэ” флешмоб үҥкүүлээтилэр. Улууспут үһүйээҥҥэ, номоххо киирбит дьонун туһунан оҥоһуу өй көмөтүнэн тилиннэриллибит хартыыналарынан подкаст-киинэ көрдөрүлүннэ.
Бастыҥ ааҕааччылары бэлиэтиир “Ааҕааччы сулустаах чааһыгар” улуустааҕы кииннэммит бибилэтиэкэ ситимин дириэктэрэ Марианна Никанорова эҕэрдэлээн туран, наҕараадалары туттарда.
Кини “Бастыҥ ааҕар дьиэ кэргэн” анал ааты Валентина Степановна уонна кини кыыһа Вера Николаевна Федороваларга, “Ааҕар саала лиидэрэ” анал ааты И.Г.Тимофеев аатынан Майа лиссиэйин 11-с кылааһын үөрэнээччитэ Лидия Билюкинаҕа, “Ааҕыы лиидэрэ” анал ааты Александр Иосифович Чириковка, “Айар дьоҕурдаах ааҕааччы” анал ааты Дмитрий Николаевич Дьяконовка туттарда.
Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн чэрчитинэн сахалыы таба суруйуу үөрүйэҕин олохсутар, иҥэрэр сыаллаах сахалыы дьыктаан Майаҕа уонна Аллараа Бэстээххэ тэриллэн, икки былаһаакканан ыытыллыбыта. Манна барыта 55 ааҕааччыга Майатааҕы лиссиэй саха тылыгар уонна литэрэтиирэтигэр учуутала Тамара Слободчикова суруйтарбыта. Дьыктааны туйгун сыанаҕа суруйбуттар Ольга Дмитриевна Степанова, Майя Павловна Ильина, Марелла Афанасьевна Баишева наҕараадалары киин бибилэтиэкэ сэбиэдиссэйэ Алтаана Зыковаттан туттулар.
Сыллата үтүө үгэскэ кубулуйбут олоҥхо дэкээдэтин чэрчитинэн ыытыллар Олоҥхо дьыктаанын туйгуннарынан Валентина Николаевна Ильина, Валентина Николаевна Аманатова, Юриана Семеновна Сидорова, Мира Назаровна Вырдылина, Сардана Серафимовна Алексеева, Сардана Степановна Захарова, Светлана Васильевна Никитина, Аркадий Иванович Иннокентьев ааттаннылар.
“Дьахтар уобараһа литэрэтиирэҕэ” улуустааҕы эссе суруйуутугар кыайыылаахтарынан Айталина Афанасьевна Кошунова, Федора Валерьевна Захарова, Ирина Васильевна Никанорова, Вилена Цыпандина буоллулар.
И.М.Сосин аатынан улуустааҕы кииннэммит бибилэтиэкэ ыытар тэрээһиннэригэр мэлдьи көхтөөхтүк кыттар дьонугар Махтал суруктарын үөрүүлээхтик туттарда.
Бибилэтиэкэ көхтөөх дьонун “Кыталык” норуодунай үҥкүү ансаамбыла хотугулуу уонна корейскай үҥкүүлэринэн, “Сандаара сыдьаай” ырыа ансаамбыла “Оһуохай” ырыанан эҕэрдэлээтилэр.
Салгыы “Кыталык” кииҥҥэ “Библионочь-2026» тэрээһин чэрчитинэн, сыллата ыытыллар “Өркөн өй” оонньуу ыытылынна. Манна барыта тоҕус хамаанда: “Тэтимнээх Майа”, “Ураһалаах”, В.П.Ларионов уонна Ф.Г.Охлопков ааттарынан орто оскуолалар, “Баан”, “Киин балыыһа” үлэһиттэрэ, “Быраабы араҥаччылааччылар”, “Табаҕа”, “Кэнчээри” билиилэрин тургуттулар. Оонньууну 25-с сылын Феликс Титов үрдүк таһымнаахтык ыытар. Биирдии мүнүүтэҕэ бэриллибит ыйытыктарга хамаандалар көхтөөхтүк үлэлээтилэр. Эрийсиилээх оонньуу түмүгүнэн Ф.Г.Охлопков аатынан орто оскуола хамаандата кыайыылааҕынан таҕыста.
И.М.Сосин аатынан улуустааҕы кииннэммит бибилэтиэкэ үлэһиттэрэ дьону ааҕыыга уһуйар, көҕүлүүр күүстээх маннык тэрээһиннэрэ үтүө үгэскэ кубулуйан, сыллата элбэх араас идэлээхтэри биир түһүлгэҕэ мунньан, кинигэ ааҕыытыгар интэриэстэрин уһугуннарар күүстээхтэр.
Марелла Баишева.
