Алтынньы 17 күнүгэр Саха сиригэр бэлиэтэнэр Ийэ күнүгэр сөп түбэһиннэрэн Балыктаах бөһүөлэгэр күн күбэй ийэлэргэ ананан тутуллубут Ийэ искибиэрин үөрүүлээх аһыллыытын тэрээһинэ буолан ааста.
2024 с. олохтоох дьон көҕүлээһиннэрин өйүүр бырагыраама куонкуруһугар кыттан Ийэ искибиэрин тутуу бырайыагар уопсай куоластааһынынан быһааран нэһилиэк хас биирдии олохтооҕо үбүлээһиҥҥэ көмөлөрүн биэрэн сайын устата бырайыак үлэтэ тэтимнээхтик ыытыллан нэһилиэкпит көстүүлээх сиригэр саҥа аныгылыы искибиэр оҥоһулунна. «Мэҥэ нэһилиэгэ» тыа сирин түөлбэтин баһылыга Ньургун Габышев, бырайыак сүрүн көҕүлээччитэ Александр Куприянов уонна бөһүөлэкпит бастыҥ, элбэх оҕо-сиэн эйэҕэс ийэтэ, эбэтэ Мария Сотникова аалай лиэнтэни дохсун ытыс тыаһынан үөрүүлээхтик арыйдылар. Өбүгэбит үгэһинэн сиэри-туому толорон Петр Дохунаев алгыһы оҥордо. Арыылаах алаадьынан мустубут дьону айах туттулар «Доруобуйа» түмсүү Далбар Хотуттара (Марфа Ноговицына).
Бу үөрүүлээх күҥҥэ мустубут олохтоохторго, кэлбит ыалдьыттарга, күн күбэй ийэлэргэ истиҥ эҕэрдэ тылларын Ньургун Габышев, Александр Куприянов. М.П.Габышев аатынан орто оскуола дириэктэрэ Егор Иванов эҕэрдэтин уонна бэтэрээн учууталга Александра Габышеваҕа «Мэҥэ Хаҥалас улууһугар үөрэҕирии сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэни туттарда.
Ийэ искибиэрин истиэндэлэрин ис хоһооннорун билиһиннэрдэххэ бастакы «Кыайыы ытык ийэлэрэ» истиэндэ Аҕа дойду Улуу сэриитигэр икки-үс уолаттарын сэриигэ атаарбыт нэһилиэк сэттэ ытык ийэлэрэ, иккискэ ‒ «Кыайыыны уһансыбыт хорсун ийэлэр» Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр тыылга үлэлээбит уонна кыайыыны уһансыбыт ийэлэр, тырахтарыыс ийэлэр.Барыта 154 ытык-мааны күн күбэй ийэлэр.Төрдүс истиэндэҕэ «Элбэх оҕолоох эйэҕэс ийэлэр» биэстэн элбэх оҕолоох 59 ийэлэр. Бэһис истиэндэҕэ «Үлэ-чиэс, хайҕал», манна уордьаннаах уонна үтүөлээх үлэһит анал бэлиэлээх ийэлэр нэһилиэк сайдыытыгар улахан кылааттарын киллэрсибит ийэлэр. Ийэ искибиэрин саамай киинигэр «Албан ааттаах Герой ийэлэр»истиэндэҕэ Балыктаахпыт герой ийэлэрин ааттара,сырдык мөссүөннэрэ үйэтилиннэ. Киэн тутта, сүгүрүйэ кинилэр ааттарын ааттыыбыт: Екатерина Гоголева, Елизавета Колесова,Анна Катакинова,Екатерина Черкашина, Мария Катакинова, Елена Овечкина, Марфа Кычкина.
Герой ийэлэр оҕолорун ааттарыттан үлэ бэтэрээнэ Евдокия Сергеева тыл этэн туран биир дойдулаахтарыгар махталын тиэртэ. Герой ийэлэр оҕолоро, сиэннэрэ, аймахтара тыыннаах сибэкки дьөрбөтүн анаммыт миэстэҕэ уурдулар.
Герой ийэ Екатерина Гоголева туһунан төрөппүт уола Василий Гоголев-Уйулҕан «Хамначчыт кыыс дьылҕата,дьахтар тулууруттан күүстээх туох баара буолла» диэн саҥа кинигэтин автографтаан бу үтүө күҥҥэ түбэһиннэрэн Герой ийэлэр оҕолоругар, Ньургун Габышевка, Александр Куприяновка, Мария Сотниковаҕа, Татьяна Цыденжаповаҕа туттардылар.
Биир үтүө түгэнинэн күн күбэй ийэлэргэ бэйэлэрин истиҥ эҕэрдэлэрин, махталларын биллэрэн ыраахтан-чугастан кэлбит оҕолоро уонна оҕолорун ааттарыттан сибэкки букеттарын урбаанньыт Николай Кириллин туттардылар.
Үөрүүлээх тэрээһини «Ситим» эр дьон вокальнай ансаамбыла (Иван Прибылых), олохтоох ОДьКХ ырыа куттаах уолаттара, Петр Дохунаев истиҥ ырыаларынан киэргэттилэр. Кэлбит ыалдьыттары итии чэйинэн, минньигэс пловунан Лука Говоров күндүлээтэ.
Мэҥэ нэһилиэгин ийэлэрин сырдык көмүс буукубаларынан суруллубут ааттара-хаартыскалара, чаҕылхай уоттаах банаардаах уонна искибиэргэ тохтоон сынньанарга, сэһэргэһэ түһэргэ аналлаах ыскаамыйалардаах Ийэ искибиэрэ сыллата өссө тубустун, харыстабыллаахтык сыһыаннаһан харыстыаҕыҥ диэн сылдьыбыт дьон баҕа санааларын тиэртилэр.
Мария Захарова. Балыктаах
