Балаҕан ыйын 23 күнүгэр Төхтүрдээҕи оскуола мусуойун чилиэннэрэ, “Краевед” куруһуок оҕолоро “Аласная культура – народное наследие” (Алаас – саха тыына) диэн Урдаах сайылыгар буолбут мобильнай сэминээргэ кыттан кэллибит.
Бу тэрээһиҥҥэ Протодьяконов А.К. ‒ “Айыы ситимэ” салайааччыта, Забулионите А.-К. – Санкт-Петербурдааҕы судаарыстыбаннай университет философскай наука дуоктара, профессор, норуоттар икки ардыларынааҕы култуура симпозиумун бэрэссэдээтэлэ уо.д.а. кыттыыны ыллылар
Архыып дааннайынан, Урдаахха, XIX үйэҕэ М.Я.Холмогоров олоҥхоһут, уус олоро сылдьыбыт. Бу балаҕаҥҥа, Макар Холмогоровка Таатта, Чурапчы, Амма, Уус Алдан оройуоннарын прогрессивнай өйдөөх-санаалаах дьон хонон ааһаллар эбит. Олор истэригэр А.Е.Кулаковскай, Н.Д.Неустроев, А.И.Софронов, П.А.Ойуунускай, Суорун Омоллоон, Сэһэн Боло, Амма Аччыгыйа, Эллэй, Күннүк Уурастыырап бааллара.
Кини олоро сылдьыбыт балаҕанын аҕыйах сыллааҕыта, сыдьааннара, хос саҥардан, реставрациялаан биэрбиттэрэ. Улахан үлэ ыытыллыбыта. Билигин бу алааска пиэрмэр, Холмогоров А.Л. хаһаайыстыба тутан үлэлии-хамсыы сылдьар. Холмогоровтар төрүттэрин устуоруйатын дириҥэтэн үөрэтиигэ анаммыт «Урдаах» бырайыагы Холмогорова А.А. кэккэ сылларга үлэлэтэ сылдьар. Тэрээһин аһыллыытын сиэрин-туомун этнопедагог Анна Андреевна бэйэтэ иилээн-саҕалаан ыытта. Олоҥхоһут, Петр Тихонов–Тэрчи «Ньургун Боотуртан» быһа тардан толордо.
Дьаҥхаады нэһилиэгин баһылыга В.Н.Стручков төрөөбүт түөлбэбит сайдыытын туһунан.
сырдатта. Төхтүр орто оскуолатын кыраайы үөрэтээччилэрин аатыттан Попов Алгыс төрүччүлэрин кэпсээн улахан интэриэһи тарта. Ол кэннэ тылы ыалдьыттарбытыгар биэрдибит. Көмүлүөк тула олорон истиҥ сэһэргэһии буолан ааста. Ол курдук, Төҥүлү оскуолатыттан дириэктэр, Десяткин С.Н. дириэктэри үөрэххэ, иитиигэ солбуйааччылар Сотникова О.Н., Баишева А.Н. элбэх идея хомуйан “Алаас” бырайыак оҥостон бары биридимиэт учууталлара кыттан Урдаахха “Өбүгэ суолунан” диэн саас-күһүн кэлиэхпит, алаас үүнээйилэрин, почватын үөрэтиэхпит диэн санааларын эттилэр. Быйаҥнаах алаас билиҥҥи кэмҥэ өссө төгүл ис тыыннанан тахсарыгар кэлбит дьон алгыстаах баҕа санааларын тиэртилэр. Дьокуускайтан, Санкт — Петербургтан сылдьар ыалдьыттар бары сөҕөн-махтайан бардылар.
Диана Тарабукина.
