Степан Андреев.
Атырдьах ыйын 29 күнэ. Күммүт барахсан уйаара-кэйээрэ биллибэт күөх халлаан күөнүгэр саһарҕатынан көҥүл көччүйэ оонньуур. Күөҕүнэн симэммит от-мас кыра-кыралаан хагдарыйан эрэр кэмэ. Бүгүн дьон-сэргэ Догдоҥо нэһилиэгин Ытык Биэ алааһыгар мустан үөрбүтэ-көппүтэ, сүргэтэ көтөҕүллүбүтэ сүрдээх. 1912-1968 сс. ыччат дьону билиигэ-көрүүгэ, сайдыыга угуйар оскуола үлэлээн-хамсаан ааспыт бэлиэтин ‒ аныгылыы тупсаҕай оҥоһуулаах искибиэр аһыллыытыгар түмүстүлэр. Манна оҕо саас күннээх сырдык өйдөбүлүн илдьэ сылдьар бэтэрээннэр, ис дууһаттан кыһаллан үлэлээбит учууталлар оҕолоро, ыччаттара, оскуоланы төрүттээбит Иван Скрыбыкин аймах-билэ, чугас дьоно мустубуттар.
Түмсүү биллиилээх алгысчыт, олоҥхоһут Петр Тихонов алгыһынан аһыллар. Салгыы олохтоох дьаһалта баһылыга Петр Сивцев искибиэр аһыллыытыгар күүс-көмө, өйөбүл буолбут дьоҥҥо махталын биллэрдэ. Улуус үөрэҕириигэ салаатын начаалынньыгын солбуйааччы Филипп Стручков, үөрэх үлэһиттэрин боропсойууһун бэрэссэдээтэлэ Иннокентий Скрябин, улуус бэтэрээннэрин Сэбиэтин салайааччыта Евдокия Решетникова, Хара нэһилиэгин баһылыга Дария Назарова, улуус дьаһалтатын аатыттан Айталина Сыроватская тыл эттилэр, истиҥ ис хоһоонноох Махтал суруктары туттардылар.
Өйдөбүнньүк искибиэр оҥоһуутугар элбэхтик түбүгүрбүт Руслан Кычкин оскуола, нэһилиэк историятыттан быһа тардан кэпсээнинэн, үөрүүлээхтик аһыллар. Манна үөрэммит оҕолор, үлэлээбит учууталлар, үлэһиттэр ааттара-суоллара, хаартыскалара аныгы сайдыылаах үйэ технологияларынан тупсаҕайдык оҥоһуллубута көстөр. Ураты миэстэ Иван Егорович олоҕун кэрчик кэмигэр анаммыт.
Манна, революция иннинэ, тиийбэт-түҥэммэт астаах-таҥастаах, дьиэлээх-уоттаах ыарахан кэмнэргэ, 1912 сыллаахха, учуутал семинариятын бүтэрбит Иван Егорович Скрыбыкин ол кэмнэргэ Хара нэһилиэгин Ытык Биэ диэн сиригэр суол-иис тобулан бэйэтин дьиэтигэр оскуола аһар. Бу сүүрбэ сааһын саҥа ааһан эрэр эдэркээн киһи булгуруйбат кытаанах санаалааҕын, үөрэххэ-сырдыкка баҕалааҕын, булугас сытыы өйдөөҕүн, өй-санаа, билии-көрүү өттүнэн сиппитин көрдөрөр. Онуоха эбии олус эппиэтинэстээҕин, дьулуурдааҕын, саҕалаабыт дьыалатын тиһэҕэр тиэрдэр дьоҕурдааҕын эбэн биэрэбит. Оскуола маҥнай 9 оҕолооҕо эбитэ үһү. Кэлин 1934-1935 сс. муҥутаан 114 үөрэнээччини үс учуутал үөрэппит. Оскуола олох бары түһүүтүн-тахсыытын, долгуйар долгунун уйан, элбэх нэһилиэк ыччатын түмэн, 36 сыл үлэлээн, 1968 с. сабыллан Догдоҥо оскуолатыгар көһөр.
Үөрэҕи, сырдыгы тэниппит, онуоха үгүс сыратын биэрбит, үгүс ыччаты олох киэҥ аартыгар сирдээбит Иван Егорович Скрыбыкин аата ааттана туруоҕа! Урукку өртүгэр Иван Егорович туһунан элбэхтик суруллубутунан биографиятын, олоҕун кэрчиктэрин толору сырдаппатым. Кини сырдык аата Догдоҥо оскуолатыгар иҥэриллэн үйэтитиллэригэр баҕарабын.
