Көрдөөх дьон бааллара үчүгэйин!

Көр-күлүү күнүн көрсө үтүө үгэс буолан кулун тутар 31 күнүгэр Д.Ф.Ходулов аатынан култуура киинигэр СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Аркадий Новиков төрүттээбит Майатааҕы “Көөчөөн көрө” норуодунай тыйаатыр тэрийиитинэн 16-с төгүлүн ыытыллар өрөспүүбүлүкэтээҕи “Сааскы сирэйдэр” бэстибээл кыайыылаахтарын түмүк кэнсиэрэ буолла.

Көр-күлүү бэстибээлин  тэрийбит Афанасий Андреев, Улмас Федоров, СӨ култууратын туйгуна Сардаана Алексеева, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, “Көөчөөн көрө” көр-күлүү норуодунай тыйаатыр салайааччыта Анна Охлопкова сыанаҕа тахсан кыайыылаахтары билиһиннэрдилэр. Бэстибээл өрөгөй ырыатынан кыайыылаахтар барааттаан киирдилэр.

Дьону күллэрии ускуустуба саамай ыарахан жанрын быһыытынан биллэр уонна тулалыыр эйгэбитин дириҥник көрөргө, өйдүүргэ үөрэтэр. “Көөчөөн көрүн” устуоруйатын кылгастык сэгэттэххэ,  Аркадий Новиков 1989 с. Дьаҥхаады нэһилиэгин кулуубугар дириэктэрдии олорон бастакы көр-күлүү куонкуруһун тэрийбитэ. Манна Майаттан Виктор Федоров, Анатолий Петров, Антонина Гаврильева, Сергей Михайлов, Анна Охлопкова, Эдьигээнтэн тиийэ кэлэн көрү-күлүүнү биһириир дьон кыттыбыттара. Мантан сиэттэрэн, Аркадий Михайлович көҕүлээһининэн, бэйэтэ режиссер быһыытынан үлэлээн, муус устар 1 күнүгэр “Көөчөөн көрө” мини-тыйаатыр тэриллэн сыллата куонкурустары ыытар буолбуттара. Кини туруорбут сценкалара дьон биһирэбилин ылан күн бүгүҥҥэ диэри оонньоно сылдьаллар. Режиссер хас биирдии нүөмэр ис хоһоонугар суолта ууран, ырытан, көрөн, киһи итэҕэһин-быһаҕаһын күлэр нүөмэрдэри киллэрбэт этэ. Онон билигин кини үлэтин салҕааччылар ону барытын тутуһан сыаналыыллар.

“Сааскы сирэйдэр” өрөспүүбүлүкэтээҕи бэстибээл 2007 с. тэриллэн ыытыллар. Манна өрөспүүбүлүкэ араас муннуктарыттан кэлэн ситиһиилээхтик кытталлар. 2008 с. уонна 2011 с.  ыытыллыбыт бэстибээллэргэ биир дойдулаахтарбыт Нөөрүктээйи нэһилиэгиттэн “Ньаамылыскай”, 2009 с. Дьаҥхаады нэһилиэгиттэн “Мэнигийээн”, 2013 с. Хаптаҕайтан “Көр-күлүү”, 2022 с. Бүтэйдээхтэн “Дьүөгэлиилэр” бөлөхтөр Кылаан бириис хаһаайыннарынан буолбуттара. Уус Алдантан  2010 с. “Бээди бэтиэхэлэрэ” бөлөх, 2014-2015 сс. Туйаара Стручкова-Огдооччуйа, 2012 с. Найахылар “Көр-нар”, 2021 с. Бороҕонтон “Бэрт бэтиэхэлэр”, 2016-2017 сс. Үөһээ Бүлүү Хоротуттан “Хоросоо”, 2018 с. Горнай Бэрдьигэстээҕиттэн “КМС”, 2019 с. Сунтаартан “Абытай кыргыттар” Кылаан бириис кыайыылаахтарынан ааттаммыттара.

“Көөчөөн көрө” көр-күлүү норуодунай тыйаатыр салайааччыта Анна Охлопкова бэстибээл кыайыылаахтарын эҕэрдэлээтэ:

  • А.М.Новиков төрүттээбит Майатааҕы “Көөчөөн көрө” 35-с сыла буолла, мантан биһиги олус астынабыт, үөрэбит. “Сааскы сирэйдэр” бэстибээл атын бэстибээллэртэн уратыта – кини 4 күн устата буолар. Манна бүгүн 16 хамаанданан уонна биирдиилээн толорооччулар 120-тэн тахса кыттааччы кэллилэр. Манна биһиги бары доҕордуубут, — диэн туран култуура управлениетын исписэлиистэригэр Светлана Чириковаҕа, Николай Баишевка махталын тиэртэ.

СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, Майа сэлиэнньэтин, Дьаҥхаады нэһилиэгин уонна Мэҥэ Хаҥалас улууһун бочуоттаах олохтооҕо, Майатааҕы “Көөчөөн көрө” мини-тыйаатыр төрүттээччитэ, режиссера А.М.Новиков 16 сыл анараа өттүгэр тэрийбит “Сааскы сирэйдэр” бэстибээлгэ дьүүллүүр сүбэ бэрэссэдээтэлинэн Арассыыйа тыйаатырдарын диэйэтэллэрин сойууһун чилиэнэ, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Саргылана Адамова, СӨ үтүөлээх артыыската Валентина Чиркова, Д.Ф.Ходулов аатынан култуура киинин исписэлииһэ Елена Варламова, урбаанньыт, А.М.Новиков уола Ян Новиков, кыыһа Туйаара Васильева, үөрэнээччитэ, Төхтүр сынньалаҥ киинин исписэлииһэ Аян Стручков, СӨ култууратын туйгуна, култуура уонна духуобунай сайдыы управлениетын исписэлииһэ Спиридон Григорьев, А.М.Новиков доҕоро, “Маггис” уонна “Саха муви.ру” онлайн киинэ-устуудьуйа салайааччыта Ньургун Иванов уонна СӨ култууратын туйгуна, Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан норуоттар доҕордоһууларын дьиэтин сүрүннүүр исписэлииһэ Любовь Шишигина үлэлээтилэр. Бэстибээл быйылгы успуонсардарынан “Мэҥэ-Шоппинг”, “Сардаана”, “Мозаика”, “Бачыым” маҕаһыыннар итиэннэ А.М.Новиков оҕолоро буолаллар. «Көөчөөннөр» тэрээһиҥҥэ күүс-көмө буолбут Анна Исакова салайааччылаах Мэҥэ Хаҥалас улууһун култуура уонна духуобунай сайдыы управлениетын, Сардана Маркова салайааччылаах “Кыталык” оҕо-ыччат эстетическэй киинин, Екатерина Ефремова дириэктэрдээх Д.Ф.Ходулов аатынан тыйаатыр кэлэктииптэригэр махтанан 35 сылларыгар тахсыбыт буклеттарын бэлэх ууннулар.

Мэҥэ Хаҥалас улууһун баһылыгын социальнай боппуруоска уонна имиджевэй бэлиитикэҕэ солбуйааччы Альбина Григорьева Анна Охлопковаҕа Аркадий Новиков төрүттээбит үгэһин салҕаан, сайыннаран, байытан бүгүҥҥү күҥҥэ диэри илдьэ кэлбитигэр уонна саҥа бырайыактары олоххо киллэрэн үлэлэтэ сылдьарыгар  махтанан туран улуус баһылыгын аатыттан Эҕэрдэ суругу кытта сибэкки дьөрбөтүн, дьүүллүүр сүбэҕэ сыллата үлэлээн көмө буолалларыгар Саргылана Адамоваҕа, Валентина Чирковаҕа Махтал сурук уонна сэмэй бэлэх үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттарда.

Майа баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы Дмитрий Игнатьев ыраахтан-чугастан кэлбит ыалдьыттары эҕэрдэлээн туран Анна Охлопковаҕа Эҕэрдэ суругу кытта үбүлүөйдээх сылларынан 35000 солкуобай суумалаах Туоһу суругу туттарда. Маны сэргэ улуустааҕы култуура уонна духуобунай сайдыы управлениетын исписэлииһэ Спиридон Григорьев эҕэрдэлээтэ. Ян Новиков аҕаларын аатын ааттата сылдьарыгар оҕолорун ааттарыттан Анна Охлопковаҕа махтанна итиэннэ Махтал суругу кытта сэмэй бэлэх туттарда.

Бэстибээл кыттыылаахтарын кэнсиэрдэригэр Бүлүү улууһун Балаҕаччы нэһилиэгиттэн “Тэбэнэт” – “Хаартыһыттар”, Балаҕаччыттан Уйбаныаптар дьиэ кэргэн – “Восток – дело тонкое”, Ньурбаттан “Айуу, чэ!” –  “Арай биирдэ”, Чыамайыкыттан “Мээнэ дьон” – “Биэдэрэ”, Суоттуттан “Тэбэнэттэр” –  “Булумньу”, “Харса суох Хатылылар” –  “Индийскэй киинэ”, “Кытаанах кыайардара” – “Итэҕэс-быһаҕас итинэн бүппэт”, “Хатас хаадьылара” – “Роддом”, “Догдоно бэтиэхэлэрэ” – “Эрбин атыылыыбын”, “Дьиибэ-дьээбэ хомпулар” – “Уот барда”, “Дьаҥхаады дьээбэлээхтэрэ” “Дездемона”, Елизавета Гаврильева “Төрүөт”, Үөһээ Бүлүүттэн “Хоросоо”, Ленскэйтэн “Көрдөөх куолар”, о.д.а. быар быстар бэтиэхэлээхтэрэ күллэрэн-үөрдэн олохпутун уһаттылар.

Кылаан ааты Амма Абаҕатын “Ай-тал” бөлөҕө ылан кыайыы өрөгөйүн биллэ итиэннэ бөлөх салайааччыта Евгения Поповаҕа А.М.Новиков оҕолорун анал бирииһэ 30000 солкуобайдаах Туоһу сурук туттарылынна. 1-кы истиэпэннээх үрдэл уонна “Сытыы бөрүө” анал аатынан  Елизавета Гаврильева, 2-с истиэпэннээх үрдэл Чурапчы Кытаанаҕын, 3-с истиэпэннээх үрдэл уонна “Көрөөччү биһирэбилэ” анал аатынан Үөһээ Бүлүү Хоротун бөлөхтөрө ааттаннылар,  1-кы истиэпэннээх үктэл Ньурба Антоновката, 2-с истиэпэннээх үктэл Хатастар, 3-с истиэпэннээх үктэл Бүлүү Балаҕаччытын көрү көҕүлүттэн туппут дьээбэлээх дьонун бөлөхтөрө буоллулар. Биир дойдулаахтарбыт Тиэлигилэр, Бөкөлөр, Хаптаҕайдар “Эрэллээх эрэттэр”, Төхтүрдэр “Бастыҥ үтүктээйи”, “Күллэрэн тэйэр”, Чыамайыкылар “Чуолкайдар”, о.д.а. анал  ааттар хаһаайыттарынан буоллулар.

16-с төгүлүн ыытыллыбыт өрөспүүбүлүкэтээҕи “Сааскы сирэйдэр”  кыайыылаахтарыгар, көр-күлүү киэһэтин бэлэхтээбит күндү күлүүктэргэ, дьээбэни-хообону тиэрдээччилэргэ барҕа махтал, “Көөчөөннөргө” үбүлүөйдээх сылларынан истиҥ эҕэрдэ, уруй-айхал буолуохтун!

 

Марелла Баишева.