М.Горькай аатынан сопхуос тырахтарыыстарыгар анаммыт кинигэ сүрэхтэннэ

Бэс ыйын 11 күнүгэр С.Н.Сивцев‒Доллу аатынан Тумул сэлиэнньэтин култууратын киинигэр «Мэҥэ Хаҥалас оройуонун  тырахтарыыстара.  М.Горькай   аатынан  сопхуос» диэн кинигэ сүрэхтэниитэ буолан ааста.

Тэрээһини «Мэҥэ Хаҥаластааҕы кыраайы үөрэтээччилэр» уопсастыбаннай  тэрилтэ уонна  Доллу нэһилиэгин  дьаһалтатата, култуура киинин кэлэктиибэ тэрийэн ыыттылар. Уруккута М.Горькай аатынан сопхуостан Нуораҕана, Тумул, Матта, Балыктаах, Тарат, Томтор отделениеларын тырахтарыыстара, кинилэр  аймахтара, кыраайы  үөрэтээччилэр  кыттыыны ыллылар.

Кинигэ сүрэхтэниитин култуура киинин үлэһиттэрэ (дириэктэр Акулина Власова) иилээн-саҕалаан ыыттылар. Тэрээһини Доллу нэһилиэгин  баһылыгын солбуйааччы  Татьяна Баишева эҕэрдэ тылынан арыйда. Тумул бибилэтиэкэрэ Евгения  Птицына кинигэни ырытта, сиһилии билиһиннэрдэ. Төҥүлү олохтооҕо, «Таммахтар» литературнай холбоһук чилиэнэ Лидия Анлросова  «Үтүөҕүн өйдүөхпүт» хоһоонун Акулина Власова аахта. Улуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын управлениетын начаалынньыгын солбуйааччы Александр Борисов улууска тыа хаһаайыстыбатыгар үлэни-хамнаһы сырдатта уонна бу кинигэ үүнэр ыччат үлэҕэ сыстарыгар, билэригэр-көрөрүгэр туһалаах буолуоҕун бэлиэтээтэ.

«Тумул» хаһаайыстыба дириэктэрэ Таисия  Десяткина оройуон холкуостарыгар, сопхуостарыгар мэхэньисээссийэ сайдыытын устуоруйатын сырдатта уонна салайар тэрилтэтин үлэтэ саҕаламмыт күнүттэн билиҥҥэ диэри сиһилии сырдатан барыбытын астыннарда. Кини бу иннинэ «Доллу тырахтарыыстара» кинигэни  таһаарбыттарын таһынан 2022 с. ыанньыксыттарга аналлаах кинигэ Күн сирин көрбүтүн иһитиннэрдэ. Билигин племхаһаайыстыба 25 сылыгар аналлаах кинигэ бэлэмнэнэрин эттэ. Бу хаһаайыстыбаҕа  баараҕай үлэ ыытыллыбытын сөхтүбүт,  киэн тутуннубут.

Салгыы Р.Г.Васильев  аатынан улуустааҕы кыраайы үөрэтэр түмэл научнай исписэлииһэ  Александр Эверстов тырахтарыыстар тустарынан кинигэ тахсыбыт сыалын-соругун сырдатта, кинигэҕэ ахтыылары хомуйбут  кыраайы үөрэтээччилэргэ  махталын тиэртэ.

Төҥүлү нэһилиэгин түмэлин дириэктэрэ Иван Тарабукин Төҥүлүтээҕи МТС устуоруйатын уонна «Аляска‒Сибиир» салгын тыраассатын хааччыйыыга тырахтарыыстар үлэлэрин билиһиннэрдэ. Иван Николаевич интэриэһинэй чахчылары кэпсээн сонуну биллибит.

М.Горькай аатынан сопхуос салалтатын аатыттан тутуу прораба, кыраайы  үөрэтээччи Дмитрий Слепцов биирдиилээн отделениенан чулуу тырахтарыыстар тустарынан аҕынна, кинилэр  тутуу үлэтигэр сүрүн күүс  буолбуттарын бэлиэтээтэ.

Сопхуос кылаабынайа агронома Анна Павлова бурдук, оҕуруот аһын үүннэриитигэр тыраахтар сүрүн күүс буоларын, бастыҥ тырахтарыыстар ааттаталаата. Көрсүһүүгэ кэлбит тырахтарыыстар ‒ сопхуос үлэтин бэтэрээнэ, тырхтарыыстар куурустарын салайааччыта, Төҥүлү олохтооҕо Никифор Баишев, Дьабыылтан Геннадий Баишев, Тумултан Анатолий Лонгинов, Маттаттан Константин Марков, Тараттан Семен Попов о.д.а. күүрээннээхтик үлэлээбит сылларын ахтан-санаан аастылар. Тырахтарыыстар кэргэттэрин ааттарыттан Екатерина Свинобоева дьиэ кэргэнэ тырахтарыыс таһаарыылаахтык үлэлииригэр бигэ тирэх  буолбутун санатта. Мэҥэ нэһилиэгин  баһылыгын  солбуйааччы  Иван Мохначевскай кинилэр үлэ ыараханын көрсөн, дойду олоҕо бигэ туруктаах буоларыгар сүрүн күүс буолбуттарын бигэргэттэ.

Тэрээһин  түмүгэр тырахтарыыстар тустарынан ахтыылары  хомуйбут кыраайы үөрэтээччилэргэ кыраайы  үөрэтээччилэр уопсастыбаннай тэрилтэлэрин аатыттан Махтал  суруктар туттарылыннылар. Култуура киинин кэлэктиибэ эҕэрдэ нүөмэрдэринэн киэргэттэ.

Тырахтарыыстар тустарынан  кинигэлэр салгыы Дьоруой Попов, К.К.Байкалов итиэннэ Ленин ааттарынан сопхуостарга бэлэмнэнэн тахсара былааннанар. Кинигэни хомуйан оҥорбуттар ааттарыттан  «Сайдам» издательствоҕа махталбытын тиэрдэбит (салайааччы Марфа Лыткина).

Татьяна Артемьева.